Τι είναι, τελικά, η δουλειά ενός ψυχοθεραπευτή;
Η θεραπεία ως τέχνη συνάντησης σε έναν κόσμο που διψά για απαντήσεις.
Σε μια εποχή που η ψυχική υγεία έγινε δημόσια συζήτηση, τάση, meme και hashtag,
προβάλλει πιο επίκαιρο από ποτέ το ερώτημα:
Τι κάνει πραγματικά ένας ψυχοθεραπευτής;
Η απάντηση δεν είναι προφανής, ούτε απλή.
Ίσως γιατί η ίδια η ψυχή δεν προσφέρεται για απλοποιήσεις.
Και σίγουρα δεν χωρά σε δέκα γραμμές ενός social post.
Η ψυχοθεραπεία δεν είναι επιδιόρθωση – είναι σχέση
Ένας ψυχοθεραπευτής δεν «διορθώνει» ανθρώπους.
Οι άνθρωποι δεν είναι άθροισμα ελαττωμάτων, ούτε μηχανισμοί που χρειάζονται τεχνικό
έλεγχο.
Είναι ιστορίες γεμάτες αναμονές, σιωπές, απώλειες, επιθυμίες, κομμάτια φωτός και
σκοταδιού.
Η ψυχοθεραπεία δεν λειτουργεί με τον τρόπο που λειτουργεί ένα αντικαταστατικό εξάρτημα:
δεν αντικαθιστά,
δεν ξηλώνει,
δεν ξαναβάζει από την αρχή.
Λειτουργεί μέσα από την ενδιάμεση περιοχή — εκεί όπου συναντιούνται δύο άνθρωποι και
κάτι αρχίζει να αλλάζει χωρίς βία, χωρίς βιασύνη, χωρίς εντολές.
Όπως λέει ο Winnicott, η θεραπεία είναι πάντα μία σχέση δύο πραγματικοτήτων, όχι ένας
μηχανισμός παρέμβασης.
Οι εύκολες απαντήσεις των social είναι ωραίες… αλλά όχι θεραπευτικές
Στα social media ανθίζουν συμβουλές:
«πώς να σεβαστείς τον εαυτό σου σε 3 βήματα»,
«πώς να φύγεις από μια τοξική σχέση σε 2 προτάσεις»,
«πώς να γίνεις ανθεκτικός με 5 τεχνικές».
Και είναι ωραίες αυτές οι απαντήσεις.
Καθησυχαστικές.
Λειτουργικές για τη φθορά της καθημερινότητας.
Δίνουν την αίσθηση ότι «κάτι κάνω για μένα».
Αλλά δεν είναι θεραπεία.
Η θεραπεία είναι δουλειά βάθους, όχι περιεχομένου.
Δεν αφορά έτοιμες αλήθειες αλλά αποκαλυπτόμενες αλήθειες.
Δεν προσφέρει κατευθύνσεις, αλλά εξερεύνηση.
Η ψυχή δεν λυγίζει μπροστά σε slogans.
Λυγίζει μπροστά σε παρουσία.
Η θεραπεία ως συνάντηση – μια πράξη που μοιάζει με αληθινή σχέση
Αν κάτι χαρακτηρίζει την ψυχοθεραπεία, είναι η ιδιότητά της να γεννιέται ανάμεσα στους
ανθρώπους.
Δεν ζει στο περιεχόμενο.
Ζει στη συνάντηση.
Και αυτή η συνάντηση μοιάζει πολύ με μια αυθεντική σχέση:
δύο άνθρωποι που μαθαίνουν να βλέπουν,
να ακούν,
να στέκονται,
να αντέχουν την αλήθεια.
Όπως οι πραγματικά βαθιές σχέσεις – εκείνες που στις μέρες μας σπανίζουν – η θεραπεία
απαιτεί χρόνο, ευθύνη, συνέπεια, αφοσίωση.
Δεν εξιδανικεύει, δεν εξηγεί υπερβολικά, δεν διασκεδάζει τον πόνο.
Τον φιλοξενεί.
Σε έναν κόσμο που εκπαιδεύτηκε να αποφεύγει την αμηχανία και να φοβάται την εγγύτητα, η
θεραπεία γίνεται πράξη αντίστασης:
μαθαίνουμε ξανά να συναντάμε και να συναντιόμαστε.
Η αποφυγή του ναρκισσισμού: ο θεραπευτής δεν είναι influencer
Ο σύγχρονος ψηφιακός πολιτισμός συχνά ωθεί τον άνθρωπο στο να σκηνοθετεί τον εαυτό
του.
Αυτός ο ναρκισσιστικός πειρασμός δεν αφήνει αλώβητο ούτε τον χώρο της ψυχικής υγείας.
Ο ψυχοθεραπευτής όμως δεν μπορεί να εργαλιοποιήσει τη σχέση για να ενισχύσει την
εικόνα του.
Δεν μπορεί να μετατρέψει τον πόνο του άλλου σε περιεχόμενο, ούτε τη θεραπευτική
διαδικασία σε «brand».
Ο θεραπευτής οφείλει να θυμάται ότι:
η δουλειά του δεν είναι να φαίνεται,
αλλά να είναι.
Όχι να εντυπωσιάζει,
αλλά να αντέχει.
Όχι να κατασκευάζει followers,
αλλά να στηρίζει ανθρώπους.
Η θεραπεία προϋποθέτει μια ταπεινότητα που δεν αγαπά ιδιαίτερα η εποχή μας.
Η ευθύνη της κατάρτισης και η ανάγκη για διαφάνεια
Ο δημόσιος χώρος χρειάζεται καθαρότητα:
ποιος είναι ειδικός,
με ποια σπουδή,
με ποια εποπτεία,
με ποιες δεξιότητες,
με ποιο πλαίσιο δεοντολογίας.
Η ψυχική υγεία δεν μπορεί να είναι «άγρια δύση».
Ο άνθρωπος που ζητά βοήθεια πρέπει να ξέρει σε ποια χέρια εμπιστεύεται την ευαλωτότητά
του.
Η θεσμοθέτηση της επάρκειας
και η δημόσια καταγραφή της κατάρτισης
δεν είναι γραφειοκρατία,
είναι ηθική ευθύνη.
Προστατεύει το κοινό και τιμά το επάγγελμα.
Τι κάνει λοιπόν ο ψυχοθεραπευτής; Ένα έργο αργό, βαθύ και ανθρώπινο
Σε έναν κόσμο που υπόσχεται τα πάντα σε δευτερόλεπτα, ο ψυχοθεραπευτής
υπερασπίζεται το αργό.
Το ανθρώπινο.
Τη διαδικασία.
Η θεραπεία είναι ένας χώρος όπου:
– η αλήθεια ακούγεται χωρίς να τρομάζει,
– ο πόνος βρίσκει μορφή,
– η ντροπή λιώνει στο φως της σχέσης,
– η σύγχυση αποκτά λόγο,
– η αλλαγή γεννιέται και όχι επιβάλλεται.
Ο θεραπευτής δεν δείχνει δρόμους.
Περπατά πλάι σε αυτούς.
Όχι για πάντα, αλλά μέχρι ο άνθρωπος να βρει τον δικό του ρυθμό.
Τη δική του φωνή.
Τη δική του ευθύνη.
Η ψυχοθεραπεία ως υπεράσπιση της ανθρώπινης συνάντησης
Ίσως αυτό να είναι, τελικά, η πιο τίμια περιγραφή της δουλειάς μας:
Σε έναν κόσμο που φοβάται την εγγύτητα
και λατρεύει τις γρήγορες λύσεις,
ο ψυχοθεραπευτής επιμένει στη σχέση.
Επιμένει στη σιωπή.
Στο βάθος.
Στη δυσκολία.
Στην αργή μεταμόρφωση.
Επιμένει στο ανθρώπινο.
Και κρατά ζωντανή μια τέχνη που, όσο κι αν σπανίζει, παραμένει πολύτιμη:
την τέχνη της αληθινής συνάντησης.
ΕλίναΤρωγάδα
B.Sc. Ψυχολόγος Ψυχοθεραπεύτρια
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας παιδιών , εφήβων & ενήλικων
τηλ. Επικοινωνίας
2261020781